(१) घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार :
Google, Amazon, Microsoft र Meta जस्ता ठूला प्रविधि कम्पनीहरू एआई सञ्चालनका लागि विशाल डेटा सेन्टर निर्माणमा तीव्र प्रतिस्पर्धामा छन्। तर हालैको अध्ययनले यस्ता एआई डेटा सेन्टरहरूले वरपरको जमिनको तापक्रम औसत २ डिग्री सेल्सियससम्म बढाउने र केही ठाउँमा ९ डिग्रीसम्म वृद्धि गराउने देखाएको छ। यसलाई ‘डेटा हिट आइल्यान्ड इफेक्ट’ भनिएको छ। विश्वभर अहिले ११,६०० भन्दा बढी डेटा सेन्टर सञ्चालनमा छन् र आगामी वर्षहरूमा यसमा अझ तीव्र वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ।
(२) घटना र विषय हुने कारण :
एआई प्रणालीहरू जस्तै ChatGPT, Google Gemini तथा क्लाउड सेवाहरू सञ्चालन गर्न अत्यधिक शक्तिशाली सर्भरहरूको आवश्यकता पर्छ। यी सर्भरहरू निरन्तर २४ घण्टा चल्ने भएकाले अत्यधिक ऊर्जा खपत गर्छन् र धेरै गर्मी उत्पादन गर्छन्। त्यो गर्मी व्यवस्थापन गर्न ठूलो मात्रामा पानी र कूलिङ प्रणाली प्रयोग गरिन्छ। एआईको बढ्दो माग, क्लाउड कम्प्युटिङको विस्तार र विश्वव्यापी डिजिटल निर्भरता नै डेटा सेन्टरको तीव्र विस्तारको मुख्य कारण हो।
(३) घटना र विषयबाट सिक्नु पर्ने शिक्षा :
यस घटनाबाट प्रविधिको विकाससँगै वातावरणीय असरलाई पनि गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने शिक्षा मिल्छ। एआईले मानव जीवनलाई सहज बनाएको भए पनि त्यसका लागि आवश्यक पूर्वाधारले ऊर्जा, पानी र तापक्रममा ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ। भविष्यमा दिगो प्रविधि, हरित ऊर्जा र वातावरणमैत्री डेटा सेन्टर निर्माणमा ध्यान दिनु अत्यावश्यक छ। विकास र वातावरणबीच सन्तुलन कायम नगरे दीर्घकालीन असर मानव स्वास्थ्य र पृथ्वीको स्थायित्वमा पर्न सक्छ भन्ने सन्देश यस घटनाले दिन्छ।
