Page 4

राजनीतिमा एल्गोरिदमले फस्टाएको घृणाको खेती

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार
सामाजिक सञ्जाललाई लेखक सीके लालले ‘(अ)सामाजिक’ माध्यम भनेका छन् । प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा सामाजिक सञ्जाल राजनीतिक बहसको सट्टा गालीगलौज, घृणात्मक अभिव्यक्ति र व्यक्तिकेन्द्रित प्रचारको थलो बन्दै गएको देखिन्छ । एल्गोरिदम र पेड क्याम्पेन प्रयोग गरी नेताहरू र समर्थकहरूले नकारात्मक प्रचार फैलाइरहेका छन् । शीर्ष नेतादेखि कार्यकर्ता तहसम्म हेट स्पिच बढ्दो छ ।


२. घटना र विषय हुने कारण
सामाजिक सञ्जालको एल्गोरिदमले उत्तेजक, भावनात्मक र घृणात्मक सामग्रीलाई बढी प्रोमोट गर्नु मुख्य कारण हो । चुनावी प्रतिस्पर्धामा छिटो पहुँच र प्रभाव जमाउन नेताहरू ‘डिजिटल इन्फ्लुएन्स’, साइबर सेना र पेड क्याम्पेनमा निर्भर छन् । भारतको ‘आइटी सेल’ मोडेलबाट प्रभावित भई नेपालका दलहरूले पनि यस्ता रणनीति अपनाएका छन् । कमजोर नियमन र फेक आईडीको दुरुपयोगले समस्या झनै बढाएको छ ।


३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा
घृणात्मक राजनीति र गालीगलौजले सामाजिक सहिष्णुता, लोकतान्त्रिक संस्कार र बहुलवादलाई कमजोर बनाउँछ । नेताहरूको उग्र अभिव्यक्तिले नयाँ पुस्तामा गलत राजनीतिक संस्कार विकास गर्ने खतरा छ । विचार, नीति र कार्यक्रमको बहसलाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ । सामाजिक सञ्जाल प्रयोगमा आत्मसंयम, जिम्मेवारी र आचारसंहिता पालना नगरे लोकतन्त्र र समाज दुवै दीर्घकालीन रूपमा क्षतिग्रस्त हुने स्पष्ट सन्देश यस घटनाले दिन्छ ।

ओमानमा डुङ्गा पल्टिँदा तीन फ्रान्सेली पर्यटकको मृत्यु

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
ओमानको राजधानी मस्कट नजिकै समुद्रमा डुङ्गा पल्टिँदा तीन जना फ्रान्सेली पर्यटकको डुबेर मृत्यु भएको छ। रोयल ओमान प्रहरीका अनुसार डुङ्गामा २५ फ्रान्सेली पर्यटक, एक टुर गाइड र क्याप्टेन सवार थिए। सुल्तान काबुस पोर्टबाट करिब २.५ माइल टाढा गल्फ अफ ओमानमा डुङ्गा दुर्घटना भएको हो। घटनामा दुई जना सामान्य घाइते भएका छन्।

२. घटना र विषय हुने कारण:
डुङ्गा किन पल्टियो भन्ने विषयमा हाल अनुसन्धान जारी रहेको छ। मौसमको अवस्था, समुद्री छाल, डुङ्गाको प्राविधिक अवस्था वा सुरक्षा मापदण्डको पालना भएको–नभएकोबारे स्पष्ट भइसकेको छैन। यात्रुहरूको संख्या, सुरक्षा उपकरणको प्रयोग र नेभिगेसनमा सम्भावित त्रुटि पनि दुर्घटनाका कारण हुन सक्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस घटनाले समुद्री पर्यटनमा सुरक्षा मापदण्ड कडाइका साथ पालना गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाउँछ। यात्रुहरूको जीवनरक्षाका लागि लाइफ ज्याकेट, अनुभवी चालक र मौसम पूर्वानुमानको ख्याल अत्यावश्यक हुन्छ। पर्यटन प्रवर्द्धनसँगै जोखिम व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ। सतर्कता, नियम पालना र आपतकालीन तयारीले यस्ता दुःखद दुर्घटना घटाउन सकिने शिक्षा यसबाट मिल्छ।

बालबालिकालाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाउने विधेयक पारित

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
फ्रान्सको राष्ट्रिय सभाले १५ वर्षमुनिका बालबालिकालाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध लगाउने विधेयक सोमबार पारित गरेको छ। अनलाइन दुर्व्यवहार, साइबर बुलिङ र मानसिक स्वास्थ्यमा पर्ने नकारात्मक प्रभाव बढ्दै गएपछि यो निर्णय लिइएको हो। मतदानमा ११६ सांसदले समर्थन र २३ जनाले विरोध जनाएका थिए। अब विधेयक माथिल्लो सदन सिनेटमा पेस गरिनेछ।

२. घटना र विषय हुने कारण:
बालबालिकामा सामाजिक सञ्जालको अत्यधिक प्रयोगले हिंसा, आक्रामक व्यवहार र मानसिक समस्याहरू बढाएको निष्कर्ष निकालिँदै आएको छ। राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोले युवामाझ देखिएको व्यवहारगत समस्याको एक कारण सामाजिक सञ्जाल भएको बताएका छन्। अस्ट्रेलियाले १६ वर्षमुनिका बालबालिकामाथि सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध लगाएको उदाहरणलाई आधार मानेर फ्रान्सले पनि कडा नीति अपनाउन खोजेको हो।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस घटनाले डिजिटल प्रविधिको प्रयोगमा उमेरअनुसार नियन्त्रण आवश्यक हुने देखाउँछ। बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्य, सामाजिक व्यवहार र सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर नीति निर्माण गर्नु राज्यको जिम्मेवारी हो। अभिभावक, विद्यालय र सरकारबीच समन्वय गरेर सुरक्षित डिजिटल वातावरण बनाउन सकिन्छ। प्रविधि उपयोगसँगै सचेतना र नियमन आवश्यक हुन्छ भन्ने महत्त्वपूर्ण शिक्षा यसबाट प्राप्त हुन्छ।

अफगानिस्तानमा शिक्षाको अवस्था दयनीय : युनिसेफ

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
संयुक्त राष्ट्रसंघीय बाल कोष (युनिसेफ) ले अफगानिस्तानको शिक्षा अवस्था अत्यन्तै दयनीय बनेको जनाएको छ। युनिसेफका अनुसार १० वर्ष मुनिका ९० प्रतिशतभन्दा बढी बालबालिकाले साधारण लेखपढ गर्न सकेका छैनन्। प्रतिवेदनले यस अवस्थालाई “सिकाइबिनाको विद्यालय शिक्षा” को गम्भीर सङ्कटको रूपमा चित्रण गरेको छ, जसले देशको शैक्षिक भविष्यप्रति गहिरो चिन्ता बढाएको छ।

२. घटना र विषय हुने कारण:
गरिबी, आन्तरिक विस्थापन, द्वन्द्व र आधारभूत शैक्षिक पूर्वाधारको अभाव अफगानिस्तानको शिक्षा सङ्कटका मुख्य कारण हुन्। विद्यालयमा भर्ना संख्या भए पनि गुणस्तरीय सिकाइ सुनिश्चित हुन सकेको छैन। प्रारम्भिक बाल्यकाल शिक्षामा पर्याप्त लगानी नहुनु, योग्य शिक्षकको कमी र शैक्षिक पहुँच सीमित हुनुका कारण लाखौँ बालबालिका प्रभावकारी शिक्षाबाट वञ्चित भइरहेका छन्।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस अवस्थाले शिक्षामा पहुँच मात्र होइन, गुणस्तरीय सिकाइ कति आवश्यक छ भन्ने स्पष्ट सन्देश दिन्छ। प्रारम्भिक बाल्यकालदेखि नै साक्षरता र संख्यात्मकतामा लगानी नगरे भविष्यको मानव पूँजी कमजोर बन्ने जोखिम रहन्छ। द्वन्द्वग्रस्त मुलुकमा शिक्षा निरन्तरता, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र दीर्घकालीन नीति बिना दिगो विकास सम्भव नहुने शिक्षा यसबाट प्राप्त हुन्छ।

अमेरिकी धम्कीपछि क्युबालाई समर्थन गर्ने चीनको प्रतिबद्धता

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
संयुक्त राज्य अमेरिकाले क्युबामाथि दबाब बढाइरहेको सन्दर्भमा चीनले क्युबालाई समर्थन र सहयोग प्रदान गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ। बेइजिङ र हवाना दीर्घकालीन समाजवादी साझेदार हुन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्युबालाई पतनको चेतावनी दिएपछि तनाव बढेको छ। चीनले अमेरिकी नीतिको विरोध गर्दै क्युबाको सार्वभौमिकता र स्थिरताप्रति समर्थन जनाएको छ।

२. घटना र विषय हुने कारण:
अमेरिकाले दशकौँदेखि क्युबामाथि आर्थिक नाकाबन्दी र प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ। हाल भेनेजुएलामा भएको अमेरिकी कारबाहीपछि क्युबाप्रति पनि कडा नीति अपनाउने संकेत देखिएको छ। तेल आयात रोक्न नौसैनिक नाकाबन्दीको विकल्प विचार गरिएको रिपोर्टले तनाव चर्काएको छ। यसै कारण चीनले क्षेत्रीय शान्ति खल्बलिन नदिन क्युबाको पक्षमा खुला समर्थन जनाएको हो।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा शक्ति राष्ट्रको दबाबले साना मुलुकको स्थिरतामा गम्भीर असर पार्न सक्ने देखाउँछ। संवाद र कूटनीति बिना प्रतिबन्ध र धम्कीले द्वन्द्व बढाउने जोखिम हुन्छ। आपसी सम्मान, सार्वभौमिकताको सम्मान र सहकार्यमा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धले मात्र दीर्घकालीन शान्ति र स्थायित्व कायम गर्न सकिने शिक्षा यसबाट मिल्छ।

मस्को नजिकैको होस्टेलमा आगलागी : ४ जनाको मृत्यु, ६ घाइते

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
रुसको मस्को क्षेत्रअन्तर्गत बलाशिखा शहरमा रहेको एक होस्टेलमा मंगलबार बिहान आगलागी हुँदा चार जनाको ज्यान गएको छ भने छ जना घाइते भएका छन्। आगो निजी स्वामित्वको तीन तले भवनको दोस्रो तलाबाट सुरु भई करिब ३५ वर्ग मिटर क्षेत्रमा फैलिएको थियो। दमकलकर्मीले घटनास्थलबाट दुई पुरुष र दुई महिलाको शव उद्धार गरेका छन्।

२. घटना र विषय हुने कारण:
प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार आगलागी लापरबाहीपूर्वक आगो प्रयोग गर्दा भएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। भवन गैरकानुनी रूपमा भाडामा दिइएको आशंका समेत गरिएको छ। सुरक्षाका मापदण्ड पालना नगर्नु, आगलागी नियन्त्रणका पर्याप्त उपकरण नहुनु र भीडभाडमा बसोबास हुनु जस्ता कारणले क्षति बढ्न पुगेको अनुसन्धानकर्ताहरूको प्रारम्भिक निष्कर्ष रहेको छ।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस घटनाले आवासीय भवनमा आगो सुरक्षाका मापदण्ड कडाइका साथ पालना गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाउँछ। लापरबाही र गैरकानुनी संरचनाले ठूलो मानवीय क्षति निम्त्याउन सक्छ। नियमित अनुगमन, सुरक्षित विद्युत तथा आगो प्रयोग, आपतकालीन निकास र सचेतनाले यस्ता दुर्घटना रोक्न सकिने भएकाले सुरक्षा संस्कारलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने शिक्षा यसबाट मिल्छ।

ओखलढुंगामा शृङ्खलाबद्ध हत्या, कसरी भए लगातार ३ वटा घटना ?

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
ओखलढुंगाको चिसंखुगढी गाउँपालिका–६ भदौरेस्थित बोहोरेमा मंगलबार बिहान चन्द्रविक्रम राई र उनकी पत्नी चन्द्रमाया राई मृत अवस्थामा फेला परेका छन्। घरभित्र कोठामा हत्या गरी सिरकले छोपिएको अवस्थामा शव भेटिएपछि डीएसपी मदन केसीको नेतृत्वमा प्रहरी टोलीले अनुसन्धान थालेको छ। घटनासँग सम्बन्धित दुई जना शंकास्पदलाई नियन्त्रणमा लिएर सोधपुछ भइरहेको छ।

२. घटना र विषय हुने कारण:
प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार दम्पतीको हत्या लुटपाटको उद्देश्यले गरिएको आशंका गरिएको छ। घरभित्र रहेको धनमाल लुटिएको अनुमान गरिएको छ। यस क्षेत्रमा यसअघि पनि यस्तै प्रकृतिका हत्याका घटना भएकाले श्रृंखलाबद्ध अपराधको सम्भावना देखिएको छ। तालिम प्राप्त कुकुर प्रयोग गरी अनुसन्धान तीव्र बनाइएको छ र पुराना घटनामा संलग्न व्यक्तिहरूसँग सम्बन्ध जोडिएको हुनसक्ने प्रहरीको भनाइ छ।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस घटनाले ग्रामीण क्षेत्रमा समेत सुरक्षा चुनौती बढ्दै गएको संकेत गर्छ। लुटपाटका लागि ज्यानै जाने अवस्था गम्भीर सामाजिक समस्या हो। समुदाय सतर्क हुनु, सुरक्षाका उपाय अपनाउनु र प्रहरी–नागरिक सहकार्य मजबुत बनाउनु आवश्यक देखिन्छ। साथै, श्रृंखलाबद्ध अपराध नियन्त्रणका लागि समयमै अनुसन्धान, कडा कानुनी कारबाही र अपराध रोकथाममा राज्यको सक्रियता अनिवार्य रहेको शिक्षा यस घटनाबाट प्राप्त हुन्छ।

माघ २५ भित्र बजेटको अर्धवार्षिक समीक्षा : आकार घटाउने तयारी

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
अर्थ मन्त्रालयले चालु आर्थिक वर्षको बजेटको अर्धवार्षिक समीक्षा माघ २५ गतेभित्र सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। पुस दोस्रो सातादेखि सुरु गरिएको समीक्षामा बजेट कार्यान्वयन, राजस्व संकलन र खर्चको अवस्था विश्लेषण भइरहेको छ। कानुनी व्यवस्था अनुसार माघ मसान्तभित्र प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नुपर्ने भएकाले समितिले तीव्र गतिमा काम गरिरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

२. घटना र विषय हुने कारण:
बजेट कार्यान्वयन कमजोर, राजस्व संकलन लक्ष्यभन्दा कम र पुँजीगत खर्च अत्यन्त न्यून रहेकाले समीक्षा आवश्यक भएको हो। जेनजी आन्दोलन र निर्वाचन खर्चका कारण विकास बजेट कटौती गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। पुस मसान्तसम्म कुल बजेटको करिब ३८ प्रतिशत मात्र खर्च भएको र विकास खर्च १२ प्रतिशतमा सीमित रहेकाले बजेटको आकार घट्ने सम्भावना देखिएको छ।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस अवस्थाबाट यथार्थपरक बजेट निर्माण, समयमै कार्यान्वयन र पुँजीगत खर्चमा प्राथमिकता दिनुपर्ने शिक्षा मिल्छ। राजनीतिक आन्दोलन र निर्वाचनले आर्थिक व्यवस्थापनमा ठूलो असर पार्ने देखिन्छ। नियमित समीक्षा, पारदर्शिता र नतिजामुखी खर्च प्रणाली अपनाए मात्र बजेट प्रभावकारी बन्ने र आर्थिक स्थायित्व कायम गर्न सकिने सन्देश यसले दिएको छ।

सूर्य नेपाल एनपिजिए टुर च्याम्पियनसिप पहिलो पटक मिथिला नगरीमा हुँदै

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
सूर्य नेपाल गल्फ टुर २०२५–२६ अन्तर्गतको तेस्रो प्रतियोगिता सूर्य नेपाल एनपिजिए टुर च्याम्पियनसिप बर्दिबासस्थित नवनिर्मित मिथिला नगरी आर्मी गल्फ क्लबमा सुरु भएको छ। कुल १० लाख ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार राशि रहेको प्रतियोगितामा विजेताले १ लाख ७० हजार पाउनेछन्। तीन दिने ५४ होलको प्रतियोगितामा ३१ प्रो र ६ एमेच्योर गल्फर सहभागी छन्।

२. घटना र विषय हुने कारण:
मधेस प्रदेशमा पहिलोपटक सूर्य नेपाल गल्फ टुर आयोजना हुनु यसको विशेष कारण हो। नयाँ गल्फ कोर्समा प्रो खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर पाएका छन्। निरज तामाङ, भुवन नगरकोटी, धन थापा लगायत अनुभवी खेलाडीको सहभागिताले प्रतियोगितालाई प्रतिस्पर्धात्मक बनाएको छ। सूर्य नेपाल गल्फ टुरअन्तर्गत गल्फ खेलको विकास र क्षेत्रीय विस्तार गर्ने उद्देश्यले यस्ता प्रतियोगिता निरन्तर आयोजना गरिँदै आएका छन्।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस प्रतियोगिताले खेलकुद विकासका लागि पूर्वाधार, नियमित प्रतियोगिता र प्रोत्साहन कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने देखाउँछ। नयाँ क्षेत्रमा प्रतियोगिता आयोजना गर्दा खेलाडीलाई नयाँ चुनौती र अनुभव प्राप्त हुन्छ। साथै, एमेच्योर र प्रो खेलाडीलाई एउटै मञ्चमा प्रतिस्पर्धा गराउँदा प्रतिभा पहिचान र स्तर वृद्धिमा सहयोग पुग्छ। दीर्घकालीन योजना र लगानीले नेपाली गल्फ खेललाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म पुर्‍याउन सकिने शिक्षा मिल्छ।

भरतपुरका इन्जिनियरले श्रीमतीका नाममा किने गाडी-बंगला, भ्रष्टाचार भएको भन्दै अख्तियार पुग्यो अदालतमा

0

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार:
अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले भरतपुर महानगरपालिकाका पूर्व वरिष्ठ इन्जिनियर भरतकुमार आचार्यविरुद्ध ६ करोड ७८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी अवैध सम्पत्ति आर्जन गरेको अभियोगमा विशेष अदालत काठमाडौंमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको छ। आयोगका अनुसार आचार्यले पदको दुरुपयोग गर्दै सेवा अवधिमा अकुत सम्पत्ति कमाएको देखिएको हो। यस प्रकरणमा उनकी पत्नी लिली सुवेदीलाई समेत प्रतिवादी बनाइएको छ।

२. घटना र विषय हुने कारण:
अख्तियारको अनुसन्धानमा आचार्यको वैध आम्दानी, पारिश्रमिक र भत्ताको तुलनामा खर्च तथा लगानी अत्यन्त अस्वाभाविक देखिएको छ। उनले गैरकानुनी रूपमा आर्जन गरेको रकम पत्नीका नाममा जग्गा खरिद, आलीशान घर निर्माण, विलासी सवारी साधन र बैंक खातामा राखेको पाइएको हो। स्रोत नखुलेको ठूलो रकम लुकाउने प्रयास भएकाले भ्रष्टाचार निवारण ऐनअनुसार मुद्दा दायर गरिएको हो।

३. घटना र विषयबाट सिक्नुपर्ने शिक्षा:
यस घटनाले सार्वजनिक पदमा रहने व्यक्तिले पारदर्शिता, इमानदारी र कानुनी सीमाभित्र रहेर काम गर्नुपर्ने स्पष्ट सन्देश दिन्छ। पद र पहुँचको दुरुपयोग गरी अवैध सम्पत्ति आर्जन गरे कानुनी कारबाहीबाट उम्कन नसकिने देखिन्छ। साथै, निगरानी निकायको सक्रियताले भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने भएकाले सुशासन र जवाफदेहिताको संस्कार मजबुत बनाउनुपर्ने शिक्षा मिल्छ।

ताजा समाचार

परेवाको दिशाबोधमा कलेजोको भूमिका

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार: नयाँ वैज्ञानिक अनुसन्धानले परेवाहरूले घर फर्कने बाटो कसरी पहिचान गर्छन् भन्ने रहस्यबारे नयाँ तथ्य प्रस्तुत गरेको छ । अध्ययनअनुसार...

अपार्टमेन्टमा ड्रोन आक्रमण : ईयू नेताहरूले गरे कडा निन्दा

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार: रोमानियामा भएको ड्रोन दुर्घटनापछि युरोपेली सङ्घ (ईयू) का शीर्ष नेताहरूले कडा प्रतिक्रिया जनाएका छन् । ईयूका विदेश नीति प्रमुख...

केन्याको उच्च अदालतले स्थगित गर्‍यो अमेरिकाको इबोला क्वारेन्टिन योजना

१. घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार: केन्याको उच्च अदालतले इबोला संक्रमणको आशंका लागेका अमेरिकी नागरिकलाई केन्यामा क्वारेन्टिनमा राख्ने अमेरिकाको योजनालाई अस्थायी रूपमा रोक लगाएको छ...