अमेरिकी भ्यागुताले अस्ट्रेलियामा निम्त्याउँदै जैविक संकट
(१). घटना र बिषयसंग सम्बन्धित समाचार :-
अस्ट्रेलियामा एउटा सानो भ्यागुता प्रजाति ‘केन टोड’ (Rhinella marina) ले ठूलो जैविक संकट निम्त्याएको छ। यो प्रजाति डर्बी, ब्रुम र पिलबारा क्षेत्रमा फैलिँदै स्थानीय वन्यजन्तु र पारंपरिक आदिवासी जीवनशैलीमा गम्भीर असर पुर्याइरहेको छ। अध्ययनअनुसार केन टोडले स्थानीय प्रजातिका करिब ९० प्रतिशत बासस्थान ओगट्ने खतरा छ र ५ स्तनधारी तथा ४ घस्रिने प्रजाति उच्च खतरामा छन्। यसले पिलबाराका आदिवासी समुदायका परम्परागत खाद्य स्रोत र जीवनशैलीमा पनि असर पुर्याएको छ।
(२). घटना र बिषयहुने कारण :-
केन टोड मूलतः दक्षिण र मध्य अमेरिकाबाट आएको प्रजाति हो। सन् १९३५ मा अस्ट्रेलियामा ऊखुमा लाग्ने किरा नियन्त्रण गर्न अमेरिकी माध्यमबाट ल्याइएको थियो। प्रारम्भमा वैज्ञानिकहरूले सोचेका थिए कि यो केवल किरा खाइदिन्छ, तर अहिले यो खेतबारी, जंगल र मानव बस्तीतिर फैलिरहेको छ। यसको शरीरको छालामा पेरोटोइड ग्रन्थीहरूबाट विष (बुफोटोक्सिन) उत्पादन हुन्छ, जसले स्थानीय जनावरलाई मार्ने र जैविक विविधता नष्ट गर्ने क्षमता राख्दछ। केन टोडले पिलबारामा विस्तारै नयाँ बासस्थान बनाउँदै जैविक सन्तुलनमा ठूलो संकट निम्त्याएको छ।
(३). घटना र बिषयबाट सिक्नु पर्ने शिक्षा :-
कुनै पनि विदेशी प्रजाति परिचय गर्दा त्यसको दीर्घकालीन प्रभावलाई मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने हुन्छ। आक्रामक प्रजाति जैविक विविधता, आर्थिक स्रोत र सांस्कृतिक जीवनमा गम्भीर असर पुर्याउन सक्छ। वैज्ञानिक, सरकार र स्थानीय समुदायको सहकार्यमा सावधानीपूर्ण नियन्त्रण उपाय अपनाउन आवश्यक छ, जस्तै संवेदनशील क्षेत्रमा प्रवेश रोक्ने, पर्खाल निर्माण गर्ने र दीर्घकालीन निगरानी रणनीति तयार पार्ने। यसले जैविक, आर्थिक र सांस्कृतिक सुरक्षालाई सुनिश्चित गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
