इथियोपियाको अफार क्षेत्रस्थित हाइली गुब्बी ज्वालामुखी विस्फोट हुँदा आसपासका मुलुकहरुसमेत प्रभावित
(१). घटना र विषयसँग सम्बन्धित समाचार :-
इथियोपियाको अफार क्षेत्रमा स्थित हाइली गुब्बी ज्वालामुखी करिब १२ हजार वर्षपछि पहिलो पटक विस्फोट भएको छ। विस्फोटबाट निस्किएको धुवाँ १४ किलोमिटर उचाइसम्म पुगेको र त्यसले आसपासका मुलुकहरू—भारत, पाकिस्तान, ओमान, साउदी अरेबिया आदि—को हवाई मार्गमा प्रभाव पारेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचारहरूले जनाएका छन्। यद्यपि नेपालमा भने हवाई उडानमा प्रत्यक्ष र गम्भीर असर नदेखिएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले जनाएको छ। काठमाडौंमा देखिएको सामान्य धुम्मपनलाई जाडोयामको स्वाभाविक प्रक्रिया मानिएको छ।
(२). घटना र विषय हुने कारण :-
ज्वालामुखी विस्फोट हुँदा निस्कने खरानी, सल्फर डाइअक्साइड र सूक्ष्म कणहरू वायुमण्डलमा फैलिँदा दक्षिण एसियाली मुलुकहरूको हवाई उडानमा प्रभाव परेको हो। जहाजको इन्जिनमा धुलो–कण प्रवेश गर्न सक्ने जोखिमका कारण कतिपय देशहरूले उडान नै रोक्नुपरेको बताइएको छ। इथियोपियादेखि नयाँ दिल्लीसम्म प्रदूषण फैलिएको भए पनि वायु प्रवाहको दिशाका कारण नेपालमा त्यो धार प्रवेश नगरेको वातावरण विज्ञहरूले उल्लेख गरेका छन्। नेपालमा हाल प्रदूषण बढेको भए पनि त्यो भन्दा स्थानीय कारणहरू—जाडोयाम, हावा नचल्नु, धुलो जमिनु आदि—मुख्य भएको विज्ञहरूको अनुमान छ।
(३). घटना र विषयबाट सिक्नु पर्ने शिक्षा :-
ज्वालामुखी विस्फोटजस्ता प्राकृतिक विपद् सीमाना नहेरी व्यापक प्रभाव पार्न सक्छन्, त्यसैले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समयमै सतर्कता, वैज्ञानिक अध्ययन र समन्वय आवश्यक हुन्छ। हवाई सुरक्षामा सूक्ष्म कणहरूको प्रभाव कति गम्भीर हुन सक्छ भन्ने कुराले आकस्मिक परिस्थितिमा तत्काल निर्णय लिनु कति जरुरी छ भन्ने सिकाउँछ। साथै, प्रदूषणका सबै कारणलाई बाह्य प्रभावसँग मात्रै नजोडी स्थानीय वातावरणीय समस्याको पहिचान र समाधानमा पनि ध्यान दिनुपर्ने शिक्षा यस घटनाबाट प्राप्त हुन्छ।
